• De kaars als teken van Gods licht wordt in het midden van de kring geplaatst om hier de Bijbel bij te openen.

    Freek Wolff

'Bijbelverhalen op je huid krijgen'

VOORTHUIZEN 'Op verhaal komen' is een methode van samen bijbellezen. Een methode die niet begint bij de Bijbel, maar bij wat mensen bezighoudt. En: wat speelt er in de samenleving? Ds. Peter Breure past de methode toe in de Ichthuskerk (PKN) in Voorthuizen.

Freek Wolff

Het mooie is dat dit een soort van omgekeerd Bijbellezen is", trapt de predikant af. Hij lacht bij de suggestie of dit 'achterstevoren' betekent. ,,Contextueel lezen begint bij de mensen. Gewoon met het gesprek over de dingen die actueel zijn. Er is bijvoorbeeld veel eenzaamheid en mensen maken zich zorgen om het klimaat."

GRONINGEN Het uitgangspunt is het leven, waarna de Bijbel open gaat om hier een goed verhaal bij te zoeken. ,,Zo kun je bij het thema eenzaamheid kijken naar de oorzaak, de relaties en of iemand nog werkt of niet. Er spelen allerlei aspecten een rol en zo schets je de context. Bij het lezen van het bijbelverhaal zit dat allemaal in je hoofd en dit speelt mee om het uit te diepen. Dan komen er andere dingen naar boven dan wanneer je de bijbeltekst als uitgangspunt neemt. En het raakt op een andere manier! (vurig)"

EENZAAMHEID De dominee volgde er een korte opleiding voor. Predikanten en kerkelijk werkers wisselden ervaringen met elkaar uit. ,,Een collega uit Groningen kaartte de scheuren in de muren van de huizen aan, vanwege de gaswinning. Dan focus je op één Groninger die met die kwestie te maken heeft. Die persoon heeft dan te dealen met de NAM, de gemeente, de overheid en de gasverbruikers. Maar iedereen staat erbij en kijkt ernaar.

Daarna lazen we een bijbelverhaal. In Marcus 11 en 12 lees je dat Jezus wordt bevraagd door allerlei groepen schriftgeleerden, het volk en de discipelen. Hij had eigenlijk met niemand contact. Slechts één schriftgeleerde zei dat het waar was wat Hij zei. Die man probeerde een gesprek aan te gaan. Dan teken je Jezus in het midden, met alle groepen eromheen. Dat kun je relateren aan die Groningse situatie. Contact maken is het minste wat je kunt doen. Dat is vaak genoeg om verder te komen. Ergens proef je in dat verhaal de eenzaamheid van Jezus en dus ook van die Groninger. Zo kan een verhaal ineens gaan leven."

ACHAB EN NABOTH Er wordt met deze methode bewust naar een bijbelverhaal gezocht. Het Boek der Boeken gaat niet lukraak open als een soort tovermiddel. Zo ging het in Breures gemeente al een keer over het onderwerp 'goed gesprek', waarbij het verhaal van Jezus en de vrouw bij de put op tafel kwam.

,,Het interessante is dat contextueel bijbellezen uit Zuid-Amerika en Afrika komt. Zo ervaarde een Braziliaan dat God omkijkt naar arme mensen. En hij besefte dat zijn kinderen recht hebben op goed onderwijs. Kerk in Actie ondersteunt in die landen diaconale projecten. Bij deze organisatie is deze manier van lezen ontstaan.

Zo las een predikant met Colombiaanse boeren het verhaal van Achab en Naboth, waarbij de rijke man de macht heeft om de wijngaard van de ander in te pikken. Dan ga je in gesprek en vraag je je af of je je kunt verplaatsen in een van die personen. Als je daar dan als rijke westerling zit met arme boeren, is wel duidelijk met wie zij zich kunnen vereenzelvigen.

De predikant voelde zich heel beroerd… Want je houdt het systeem in stand door de manier waarop je boodschappen doet. Die spannende confrontatie veroorzaakt het idee dat je echt iets moet gaan doen."

TRACTORDEMONSTRATIE Het is een poging om de bijbelverhalen in het hier en nu 'op je huid' te krijgen, verklaart de Voorthuizenaar. ,,Op deze manier word je een verhaal ingezogen om je te realiseren wat het echt voor het leven van elke dag kan betekenen. Confronterend als iets niet eerlijk is, dan weer bemoedigend."

Zo las Breure ook in de Bijbel met een aantal boeren uit Voorthuizen, vlak nadat de tractordemonstratie in Den Haag was geweest. Hierbij kwam het verhaal over de farao en zijn droom over zeven vette koeien die zeven magere koeien opaten. Jozef kon uitleggen dat dit sloeg op zeven overvloedige en zeven schrale jaren op het gebied van de oogst. Hij bepaalde vervolgens dat twintig procent van goede oogst bewaard moest worden, als buffer voor de mindere jaren. ,,Dan kijk je samen naar wie er een rol in dit verhaal spelen. De boeren worden in dat verhaal niet genoemd, ergens voelen zij zich niet gezien. Er wordt over hen beslist.

In die tijd was er geen keus. Maar je kunt je wel afvragen wie er iets van de oogst moet inleveren. Dan is het zaak dat je met elkaar in gesprek gaat, ook al kom je er niet altijd uit. Zonder in een welles-nietes-spelletje terecht te komen. Samen heb je een verantwoordelijkheid. Er is niet één antwoord goed."

VERBEELDINGSKRACHT De Bijbel is in de ogen van Breure niet zo éénduidig als het lijkt. ,,De verhalen zijn wellicht geïnspireerd, maar spelen zich af in een andere tijd en zijn geschreven in een taalvorm die wij niet altijd meteen begrijpen. De schrijvers hadden ook verbeeldingskracht, er zitten allerlei lagen in. Zeker bij het Oude Testament, waar wel zo'n duizend jaar overheen ging voordat het op papier kwam."

In die zin gelooft de predikant niet zozeer in het 'onfeilbare Woord van God'. ,,Het is waar wat er staat, maar dit is iets anders dan dat het waar gebeurd is. Er zit zoveel diepte en betekenis in; die mag op verschillende manieren aan het licht komen. De Bijbel is niet persé normerend, maar schept wel ruimte om je eigen waarden aan te scherpen."

Tegelijk ziet hij glashelder de betekenis van een Psalm die gelegd wordt naast het huidige klimaatprobleem. ,,Als je leest dat God de Schepper is en wij deze hoogstens onderhouden, dan roept dat zoveel verantwoordelijkheid op dat je in actie moet komen…"

In de Ichthuskerk is er op dinsdag 18 februari om 20.00 uur een cursusavond over contextueel bijbellezen.